Açık Mektup

T.M.M.O.B.Şehir Plancıları Odasından e-posta adresime gönderilen genel dağıtım formatında ki iletiden; Dünya Şehircilik Günü Kolokyumu’nun bu yıl (2009), “KORUMAK / SAVUNMAK” ana başlığı altında Antalya’da  Ş.P.Odası Şubesi ile işbirliği içinde 6–7–8 Kasım 2009 tarihlerinde yapılacağını,“8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 33.Kolokyumu” şeklinde yazılan duyurudan öğrenmiş bulunuyorum. Duyuruda yer alan ifadede “Gün”ün tarihsel oluşumu konusunda yanılsama ile ilgili aşağıdaki açıklamayı yapmayı gerekli buluyorum. 

Dünya Şehircilik Günü Türkiye Daimi komitesi 1976 yılında G. Sanatlar Akademisi’nde vücut bulan ve bu bünyede oluşturularak yirmi yıl kesintisiz Dünya Şehircilik Günü organizasyonları düzenlenen “hizmet platformu” nu, yirmi birinci yıldan itibaren Şehir Plancılar Odası’na taşımayı kararlaştırmıştı.1996 yılında 20.D.Ş.Günü Kolokyumu çerçevesinde yapılan 4.Türkiye Şehircilik Kongresi’nde de bu “platformu” ve “düzenleme görevini”,bir törenle Ş.P. Odası’na devretmişti. Platformun Odada yer alması düşüncesi ise, Daimi Komite’ ye tarafımdan önerilmiş ve kabul edilmişti.

1996 yılından itibaren D.Ş.Günü organizasyonları artık her yıl,8 Kasım odak olmak üzere üç gün süren düzenlemeler şeklinde ve gelenekselleşen yapısı içinde Ş.P.Odası tarafından bazı diğer katılıcılarla birlikte gerçekleştirilmektedir. Görevin ve Platformun Odaya geçişinden bu yana bu yıl 13.kez yapılacak olan Kolokyumun duyurusunun da, on iki yıldır olduğu gibi, D.Ş.Günü’ nün tarihsel oluşumunda yanılsamaya yol açan bir şekilde yapıldığı görülmektedir. Oysaki esas olarak dünyada “Gün”ün oluşumunun 60.yılı 8 Kasım 2009 da idrak edilecektir. Türkiye’de ise, D.Ş.Günü organizasyonu 33.kez yapılacak yani, otuz üçüncü yılı idrak edilecektir. Dolayısıyla,“8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 33.Kolokyumu” ifadesindeki teamüllere uymayan ve yanılsama yaratan, oluşan belirsizliğin giderilmesi doğru olacaktır.

Yanılsama yaratan bu durumu Oda Yönetimlerine, devirden sonraki dönemlerde birkaç kez bildirmiştim. Son olarak ta geçen yıl, iş birliği içinde M.S. G. S. Ü. Mimarlık Fakültesi- Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde yapılan, kurucusu olduğum ve bu Bölüm’ün isteği üzerine çağırıldığım,“32. Dünya Şehircilik Günü Kolokyum”unda “D.Ş.Günü-Dünyada ve Türkiye’de oluşumu, anlamı” üzerine yaptığım konuşmamda da açıklamış ve anımsatmalar yapmıştım.

Bu bilgilendirmeleri Oda’nın dikkate almayışı doğal olarak, kasıtlılık varmış gibi algılamaya neden olmaktadır. D.Ş.Günü ile ilgili dünyada ve Türkiye’de tarihsel geçmiş yok sayılamayacağına ve de Türkiye’de kendine özgü teamüllerin oluşumuna göre hareket edilmesini önemsiyor ve gerekli buluyorum.

Bu yıl da, duyurunun aynı şekilde yapıldığı ve yanılsama hususunun dikkate alınmadığı görülmektedir. Bu hususu düşündürücü buluyorum ve D.Ş.Gününü Türkiye’ye taşıyan, Türkiye Daimi Komitesi’nin kurucularından hayatta kalan son kişi olarak ta, bu konuda Oda Yönetim çevresini ve ilgili çevreleri yazılı bir açıklama ile bilgilendirmeyi gerekli görüyorum. Bu “Açık mektup” bu düşüncelerle hazırlanmıştır.

8 Kasım Dünya Şehircilik Günü, dünyada birçok ülkede eşin zamanlı olarak düzenlenmektedir. Bu “gün; şehirciliğin düşünülmesi, önemsenmesi hedefinde oluşturulmuş, kabul edilmiş ve şehircilikle ilgili sorunlara bir “ortak karşı duruş”un gerçekleştiği özelleşmiş üniversal bir anlam ifade etmektedir. “Gün” ile ilgili oluşum herkese ve her kesime açıktır. Türkiye, üç güne yayılan programlarıyla, dünyada  “Gün”e eylemsel ağırlık kazandıran ender ülkelerden birisidir ya da belki de tek ülkedir diyebiliriz. Şehirciliğin anlaşılması, algılanması ve bilinçlenme amacıyla yapılan eylemler bir “hizmet platformunda” gerçekleştirilmektedir. Bu platform, hedeflere varmada başlangıçta G.S. Akademisi bünyesinde (sonraki yapısıyla da M.S.G.S. Üniversitesi) oluşturulmuştur. Bugün de bu platform, Ş.P.Odası bünyesinde yer almakta, düzenlemeler-organizasyonlar burada yapılmaktadır.

İlk ilan edilişinden bu yana, bünyelerinde Daimi Komiteleri oluşturmuş olan ülkeler bu yıl 8 Kasımda, Brezilyalı Prof. Carlos Maria Della Paolera’nın 1946 yılında yolunu açtığı, öncüsü olduğu D.Ş.Günü oluşumunun 60.yılını üniversal boyutta anarak “ortak karşı duruşa” katılırken, kendi ülkelerinde de ulusal boyutta şehircilik sorunlarını tartışacaklardır.

Türkiye’de ise, 1976 yılında G. Sanatlar Akademisi’nde kurucusu olduğum “Akademi Şehircilik Araştırma Enstitüsü” bünyesinde, girişimimle vücut bulan Dünya Şehircilik Günü Türkiye Daimi Komitesi, diğer Ülkelerle birlikte şehircilik sorunları karşısında “ortak karşı duruşa” katılmak ve ülke içinde de şehirciliği tanıtmak, anlatmak ve bu konuda ilgili çevrelerin bir muhasebe ortaya koymalarına zemin hazırlamak amacıyla oluşturulmuştur. Bu girişimi karakterize eden ve Türkiye’ye özgü nitelik kazandıran da, yine öncüsü olduğum, “D.Ş.Günü kasım kolokyumları” dır. Bu yıl da, duyuruda belirlenen konuda ve yerde 33. kez yapılacaktır.

Ancak D.Ş.Günü ile ilgili açıklamalar, duyurular tarihsel bağlamda doğru şekilde olmalıdır. Dünyadaki ilk oluşumundan 27 yıl sonra, Türkiye’ye taşınmış olması nedeniyle Türkiye Daimi Komitesi’nin aldığı karara uygun olarak duyurunun, ortak karşı duruşa katılmaya başladığı yılları ifade edecek şekilde;“Türkiye’de 33.Dünya Şehircilik Günü eylemleri ya da etkinlikleri” ya da dünyadaki oluşumu dikkate alınarak, üniversal boyutta olduğunu belirtecek şekilde ; “60.D. Ş.Günü eylemleri ya da etkinlikleri” olarak ifade edilmesi gerekmektedir. D.Ş.Günü yirmi yıl boyunca bu şekilde duyurulmuştur. Her beş yılda bir yapılan Kongreler de; örneğin “4.Türkiye Şehircilik Kongresi” şeklinde düzenlenmiş ve ifade edilmiştir. Dolayısıyla, yıllar boyu oluşan teamüllerin devam etmesi, yaşanan sürecin yeni kuşakların bilmesi bakımından önem kazanmaktadır. Bu vesile ile devamlılığı zaten adından anlaşılan D.Ş.G. Türkiye Daimi Komitesi’nin sembolik de olsa varlığının, kurucularından biri ve hayatta kalan son üyesi olarak, yaşadığım sürece devam edeceğini burada belirtmek ve bu temsil görevimin hiçbir şekilde yok sayılamayacağını da kaydetmek istiyorum.

33 yıl önce bu “Gün”ü Türkiye’ye taşımak, hem “Gün”ün anlamı, hedefi ve tanıtılması, hem de Türkiye’de Şehircilik olgusunun, tanıtımı ve bilinç ortamı yaratılmasına zemin hazırlamış olmanın mutluluğunu yaşıyorum. İyi ki, 33 yıl önce öncülüğünü yaptığım bu girişim olmuş. İyi ki, Türkiye’ye özgü karakter kazanan böyle bir tartışma ve bilimsel açınımların yapıldığı “hizmet platformu” yaratılmış. Bunu Türkiye’ye kazandırmış olmaktan övünç duyuyorum. Bu konuda, olaylara tarihsel süreç ve kişiler yokmuş ya da yaşanmamış gibi ele alınamayacağını belirterek, gelecek nesillerin paylaşımcı bir yaklaşımla  “gün”ü çok iyi değerlendireceğini umuyorum.

Taşıdığım tarihsel sorumluluk ve gördüğüm gereklilik üzerine durumu ilgili çevrelere saygıyla duyuruyorum.

Prof. Dr. Mehmet ÇUBUK

D.Ş.G. Türkiye Daimi Komitesi kurucu Üyesi ve

Türkiye’de D.Ş.Günü eylemleri öncüsü.