Planlama.Org - Şehir Plancılarının haber portalı

İstanbul’da Tarih ve Yıkım: Bir Serginin Hayal-Et’tirdikleri

Aysun KOCA *

 “… Merdivenlerin yolların kaç basamaktan oluştuğundan, kemer kavislerinin açı derinliğinden, çatıların hangi kurşun levhalarla kaplandığından söz edebilirim sana; ama şimdiden biliyorum, hiçbir şey söylememiş olacağım sonunda. Zira bir kenti kent yapan şey bunlar değil, kapladığı alanın ölçüleri ile geçmişinde olup bitenler arasındaki ilişkidir.”** diye karşılıyor İstanbul’un orta yerinde bir sergi.

 

Taksim Maksemi’ndeki Hayat-et Yapılar sergisi İstanbul’u, “Tarih ve Yıkım”ın hayalleri açısından gösteriyor. Günümüzde artık var olmayan, farklı dönemlerde yapılmış, farklı gerekçelerle yıkılmış 12 yapı bilgisayar ortamında üç boyutlu olarak canlandırılmış ve “Bu yıkımlar olmasaydı, bu yapılarla beraber İstanbul nasıl gelişirdi, gözümüze nasıl görünürdü?” sorusunu akla düşürüyor.

Seçilen 12 yapının çoğunluğu, en fazla yıkımın yaşandığı Tarihi Yarımada’dan elbette. Yeşilköy, Kâğıthane ve Levent’teki yapılar da tarihteki yıkımlardan nasbini almış şaşırtıcı gerekçelerle…

Sergide üç boyutlu canlandırmalar, kentte yapının bugünkü yerine kondurulması ve çevresi ile beraber düzenlenmesi ‘Doğaçlama Kent’, ‘Açık Kent’, ‘Oryantalist Kent’, ’İdeal Kent’, ‘Boş Zamanların Kenti’, ‘Düşselleştirilmiş Kent’, ‘Kolektif Hatıraların Kenti’, ‘Geçici Kent’ gibi içeriğini tahmin etmeye izin veren isimlerle projelendirilerek hayal kurdurtuyor.

Tarih…

Seçilmiş yapılar içinde 15. yy’da yapılmış bir yapı 1900’lerin imar hareketlerine kurban gitmiş ya da 1950’lerde yapılmış bir başka yapı 1980’lerde yıkılmış olabiliyor. İstanbul’un tarihine nostaljik bir bakış açısı kazandırmayı istemiyor sergi elbette. Gelmiş, kalmış, yok olmuş, gelecek tüm yapılarıyla bir İstanbul bakış açısı bırakıyor.

… ve Yıkım

İstanbul’un yıkımları yangınlar, depremler, isyanlar, nüfus hareketleri, modernleşme çabalarının hızlandırdığı imar hareketleri olarak akla gelir. Seçilen bu 12 yapının yıkım gerekçeleri kentleşme projeleri, yol yapımı, yeniden inşa etme, park yapımı, isyan, yangın, politik olarak belirtilmiş.

Kâğıthane’deki Sadabad Sarayı, III. Ahmet yapılarının yağmalanması ile sonuçlanan bir isyan sonucu yıkılmış. Yeşilköy’deki Ayastefanos Anıtı ise politik gerekçelerle, bir Rus anıtı olduğu için dinamitlenerek ortadan kaldırılmış. Sarayburnu’ndaki İncili Köşk, Şehzadebaşı’ndaki Direklerarası, Galata Surları, Eski Çırağan Sarayı, Taksim Topçu Kışlası ve Saraçhane’deki Çandarlı Hamamı ise o zamanlar adı bu şekilde bilinmeyen dönüşümlü imar faaliyetlerine, özel araç bağımlısı haline getiren yol yapımlarına, atıl parklara kurban gitmiş.


Aslında yapıların yarısı imar hareketleri doğrultusunda bilinçli yıkımlarla; en fazla da yollara feda edilmişler.

Hayal-Et’tirdikleri

Saraçhane'deki Çandarlı Hamamı’nın bulunduğu köşedeki ışıklardan karşıya geçerken hamamdaki su damlalarının sesi duyulacak, Direklerarası’nı Şehzadebaşı’ndaki yerinde hayal ederken kantoların sesi yankılanacak, Gezi Parkı Taksim Topçu Kışlası’nın bahçesi gibi gezilecek, Sultanahmet Adliyesi Darülfünun’un bir parçası gibi hissedilecek belki… Peki diğerleri… Sulukule’den, Ayazma’dan, Emek sinemasının sokağından, işlevini yitirmiş, yıkılmış, dönüştürülmüş fabrikalardan geriye kalanlarla belki yapıları gözümüzde canlandırabileceğiz; ama o yapıları canlı kılan, yaşatan sakinlerini, kullanıcılarını, emektarlarını nerede bulacağız? Hayal et(edilen) yapılar; hayal et(edilen) kültürleri, hayal et(edilen) doğayı, hayal et(edilen) İstanbul’u çağrıştırıyor. Bize düşen hep, bu kentin geçmişinde yaşamak mıdır?

Not: Sergi 23 Aralık’a kadar Taksim Maksemi, Cumhuriyet Sanat Galerisi’nde gezilebilir. Kaçırırsanız ayrıntılı bilgi ve sergi detayı için: www.hayal-et.org’u ziyaret edebilirsiniz.

* Aysun Koca ( This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir )

** Italo Calvino, Görünmez Kentler.

Web design @GeNcDiNaMiK.com

Top Desktop version