Planlama.Org - Şehir Plancılarının haber portalı

Türkiye'de Bölgesel Eşitsizlik Ve Bölge Planlama Yazıları

Türkiye'de Bölgesel Eşitsizlik Ve
Bölge Planlama Yazıları

Yazar: İlhan TEKELİ

Yayınevi: Yurt Yayınları

 

 

 

“Bu kitapta Türkiye'deki bölgesel eşitsizlik ve bölge planlama konusundaki 16 yazım yer alıyor. Bu yazılar 40 yıllık bir döneme yayılmış bulunuyor. Bu alan bir yandan benim sosyal bilimler konusundaki esas ilgi alanımı oluşturuyorken, öte yandan bende en çok hayal kırıklığı yaratan alan olduğu da söylenebilir. Bölgesel eşitsizlik konusunda duyarlılıkları yüksek olan bölge plancıları, bu sorunları çözmek için plan hazırlamaya ve uygulamaya yöneldiklerinde, sürekli sorunlarla ve sonunda da başarısızlıklarla karşılaşıyorlar.
Çünkü eşitsiz büyüme yasasının geçerli olduğu kapitalist ülkelerde bu eğilimi tersine çevirmeye çalışıyorlar. Bir başka deyişle, daha başlangıçta, akıntıya karşı kürek çekmeyi kabul ediyorlar. Bu nedenle de hemen hemen her ülkede bölge planlama tarihleri başarısızlıkların başarılardan daha baskın olduğu öyküler haline geliyor. Ama bu yazılar böyle bir ortamda sorunları aşmak için yazıldılar. Hem umutları hem de hayal kırıklıklarını yansıtıyorlar.” ( Arka Kapak)

İÇİNDEKİLER Önsöz ix
Sunuş 1


Birinci Bölüm 30

Osmanlı İmparatorluğu’nunda Mekân Organizasyonunun Evrimi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin Bölgesel Politikalarının Kökenleri 30
1.Giriş 30
2. 16. Yüzyılda Osmanlı Toplumunda Mekân Organizasyonu 31
3. 17-18. Yüzyılda Mekân Organizasyonu 41
4. 19. Yüzyılda (Yarı-Kolonyal Dönem) Mekân Organizasyonu 46
5. Cumhuriyet Döneminde Mekân Organizasyonundaki Değişmeler 52
6. Sonuç 59
Kaynaklar 60


37 Yıl Sonra Yapılması Zorunlu Ek 64 Dört Plan Döneminde Bölgesel Politikalar ve Ekonomik Büyümenin Mekânsal Farklılaşması 68
1. Giriş 68
2. Beş Yıllık Ulusal Dört Plan İçinde Bölge Planlama Konusunda Getirilenler 71
3. Planlı Dönemde Uygulamanın Sonuçları ve Türkiye’de Gelişmenin Bölgesel Farklılaşması 76
4. Sonuç 86
Kaynaklar 87


Türkiye’de Eşitsiz Gelişme ve Bölgesel Kalkınma Politikaları Üzerindeki Etkileri 88
1. Giriş 88
2. Türkiye’de Nüfus ve Kapital Nasıl Bir Yeniden Dağılım Süreci İçindedir? 90
3. Türkiye’de Refah Mekânda Nasıl Bir Farklılaşma Göstermektedir? 100
4. Türkiye Daha Eşitlikçi Bir Gelişme Sağlamak İçin Ne Tür Politikalar İzleyebilir? 104
Sosyolog Gözüyle Doğu Meselemiz 110


Yoksulluğu Düşünme Biçimimiz Samimiyet Sınavını Geçebilir mi ? 123
1. Giriş 123
2. Bir Olgu ve Kavram Olarak Yoksulluk 124
3. Toplumun Değişik Aktörleri Yoksulluk Olgusuyla Nasıl İlişkiler Kuruyorlar? 126
4. Yoksulluk Karşısında İnsanlığın Kabul Ettiği Ahlaksal Çerçeve 130
5. Pratikte Yoksulluk Karşısında Neler Yapıyoruz? 131
6. Son Verirken 134

İkinci Bölüm 135

Ülke Ölçeğinde Fiziki Planlamanın Teorik Sorunları ve Bugünkü Müesseseler Çerçevesinde Türkiye İçin Bir Ülkesel Fiziki Plan Önerisi 135
1. Mekân, Planlama ve Kalkınma 135
2. Ülkesel Fiziki Plan Nedir ? Ne Değildir ? 137
3. Planlama Biçimi Üstünde Sosyal Sistemin Tesirleri 141
4. Ülkesel Fiziki Plan Kararlarının Özellikleri ve Türkiye İçin Bir Yaklaşım Teklifi 146
5. Nasıl Bir Ülkesel Fiziki Plan Bütünü Öneriliyor? 149
Ek 153
Kaynaklar 155


Milli Fiziki Plan Semineri Konusunda Üçüncü Kez Konuşurken 156
1.Giriş 156
2. Tarihsel Bağlamı İçinde Birinci Milli Fiziki Plan Semineri 157
3. Birinci Seminerde Önerilen Milli Fiziki Plan Yaklaşımı 162
4. Bu Seminerde Gelişen Düşünceler Uygulamada Ne Kadar Etkili Oldu? 167
5.Bu Kaygılar Günümüzün Bağlamında Nasıl Karşılanabilir? 168
6. Son Verirken 169

Üçüncü Bölüm 171

Bölgelerin ve Sınırlarının Tanımlanması ile İlgili Sorunlar ve Teknikler 171
Mekânda Faaliyetlerin Dağılımının Yapılaşması ve Bölge Kavramıyla İlişkisi 171
Mekânı Bölgelere Ayırma İsteklerinin Nedenleri 172
Bölge Kavramı 173
Bölgenin Büyüklüğü Ne Olmalıdır? 178
Bölgelerin Seçimi ve Tayini İçin Gerekli Teknikler 178
Ülkemizde Nasıl Bir Süreç Tatbik Edilebilir? 181
Sonuç 183
Kaynaklar 184

Bölgesel Gelişme Teorilerine Sentetik Bir Yaklaşım 186
1.Bölgesel Gelişme Teorilerinde Konunun Değişik Şekillerde Ortaya Konulma İmkanları 186
2.Bölgesel Gelişme Politikaları ve Teorilerindeki Bazı Kavramların ve Sorunların Eleştirisi 192
3. Mevcut Bölgesel Gelişme Teorileri ve Karşılıklı İlişkileri 203
4.Bölgesel Gelişme Teorilerinin Karşılıklı İlişkileri Üzerine Bazı Sonuçlar 226
Kaynaklar 229

Türkiye’de Bugünkü Müesseseler Düzeninde Hazırlanması İstenilen ve Uygulamaya Dönük Diye Adlandırılan Bölge Planlarının Hazırlanması İçin Bir Yaklaşım Denemesi 233
1. Giriş ve Problemin Tanıtılması 233
2. Teklif Edilen Bölge Planlama Yaklaşım Şeması 235
3. Bölge Makro Modeli 245
4. Bölge Ulaştırma Ağının Tasarlanmasına Esas Teşkil Edecek Mal ve İnsan Akımlarının Hesaplanması 249
Kaynaklar 256

Türkiye’de Bölge Plancıları Görev Alanlarını ve Kavramsal Çerçevelerini Gözden Geçirmek Zorundadır 257
1.Giriş 257
2.İç ve Dış Siyasal Konjonktürdeki Değişmeler 258
3. Yeni Söylemler İçin Yeni Kavramsal Çerçeveler 262
4.Türkiye’de Yaşanan Sorunlar ve Yeni Söylem Olanakları 267

Dördüncü Bölüm 269

Bir Bölge Plancısının Çözmeğe Çalıştığı Sorunun Büyüklüğü Karşısında Yaşadığı İç Huzursuzlukları 269
1.Giriş 269
2.Toplumsal Amaçlar İçinde Bölgesel Eşitsizliğin Azaltılması 271
3.Bölgesel Soruna İlişkin Amaçların Değişmesi Sorulan Soruları ve Geliştirilen Kuramları Nasıl Değiştiriyor? 274
4. Sanayi Toplumundan Bilgi Toplumuna Geçiş Süreci Sırasında Ortaya Çıkan Üç Bölgesel Gelişme Paradigması Üzerine 278
5. Bir Bölgesel Gelişme Paradigmasının İçeriği ve Niteliği Nasıl Belirlenmektedir? 280
6. Bir Bölgesel Gelişme Kuramının Yeterliliği Nasıl Tartışılabilir? 290


7. Son Verirken 293 Yenilik ve Yerellik Üzerrine Düşünmek 295
1.Giriş 295
2. İktisat Yazınına Yenilik Kavramının Girişi 295
3. Yeniliğin Özellikleri Üzerine 296
4. Yeniliklerin Özneleri Üzerine 300
5.Son Verirken 302

Bölge Planlama İçin Adanmışlık Modeli: Durağan Bölgelerin Kilitlenmişliği Nasıl Çözülür? 303
1. Giriş 303
2. Kilitlenmiş Bir Bölgede Gelişme Dinamiğini Başlatmak İçin Bir Kuram Önerisi 305
3. Son Verirken 311

Doğu + Kürt Sorununda Politika Geliştirebilmek İçin Ne Tür Ön Hazırlığa Gereksinme Vardır? 313
1. Giriş 313
2. Tarafların Gerçekleşebilir Çözümün Ne Olduğuna İlişkin Algıladığı Yeni Sınırların Nasıl Tanımlanabileceği Üzerine 314
3. Avrupa’nın Değerler Sistemi İçinde Üniter Devlet Anlayışının Çoğulcu Demokrasiyle Nasıl Uzlaştırılabileceği Üzerine 316
4. Küreselleşen Bir Dünyada Bölgesel Gelişme Sorunlarına Bakış Açılarında Ne Tür Değişmeler Yaşanıyor? 317
5.Bölge Halkının Çözüme İlişkin Beklentilerinin Neler Olduğunun Saptanması 318
6. Son Verirken 318


Bölgesel Kalkınma Ajanslarını Yararlı Bir Türkiye Projesi Haline Getirebilir miyiz ? 319

Web design @GeNcDiNaMiK.com

Top Desktop version